МЭДЭЭ НЭМЭХ  

Далд эдийн засаг байгаа цагт…

  • 568 уншсан
  • 0
  • 2014/11/13

Татварынхан ингэж ярина. Уг нь манайх татвар бага авдаг орнуудын тоонд ордог. Гэхдээ компаниуд татвараа нуугаад байгаа. Далд эдийн засаг их байгаа, бид илрүүлээд л, торгоод л байгаа. Ийм учраас төрийн төсөв түнтийхгүй байна гэж бидэнд ойлгуулна. Ингэхэд компаниуд яагаад татвараа нуугаад байдаг юм бол?

  1. Авилга цэцэглэнэ.

Татварынхан ингэж ярина. Уг нь манайх татвар бага авдаг орнуудын тоонд ордог. Гэхдээ компаниуд татвараа нуугаад байгаа. Далд эдийн засаг их байгаа, бид илрүүлээд л, торгоод л байгаа. Ийм учраас төрийн төсөв түнтийхгүй байна гэж бидэнд ойлгуулна. Ингэхэд компаниуд яагаад татвараа нуугаад байдаг юм бол?

Төр төмөр нүүртэй. Төрийн түшмэл хоёр нүүртэй. Төрийн төмөр нүүр юу вэ? гэвэл хууль, Төрийн түшмэлийн 2 нүүр юу вэ? гэвэл хууль бас авилга. Зарим нь хуулийг биелүүл, эвсэл авилга өг гэсэн зарчимтай. Зарим нь хуулийг биелүүлсэн ч эс биелүүлсэн ч авилга өг гэсэн зарчимтай.

Тэд яаж авилга аваад байна вэ?

  • Тэд компаниудыг үйл ажиллагаа явуулахын тулд элдэв лиценз, тусгай зөвшөөрлүүдтэй байхыг шаарддаг. Түүнийг нь авъя гэхээр авилга нэхдэг.
  • Тэд төрийн ажлыг компаниудаар хийлгэнэ гээд тендер зарладаг. Тендерийг нь авья гэхээр авилга нэхдэг.
  • Тэд дэд бүтцээ сайжруулна гээд компаниудаар зам тавиулдаг, бүтээн байгуулалт хийлгэдэг. Мөнгөө өгөх болохоор 5-10 хувийг нь авилгад суутгаж авдаг. Тиймээс зам муу тавигддаг. Муу тавигдсан замыг авилга авсан нөхөр хүлээж авдаг, хянаж шалгадаг…
  • Тэд компаниудыг татвараа хуулийн дагуу тооцоолоогүй байна гээд торгууль, акт тавьдаг. Гэхдээ торгууль бага төлж болноо, харин бидэнд авилга өг гэдэг. Ингээд л авилга өглөг. Авилга өгөөд шийдчихдэг учраас татвараа бага төлж болдог, авилга өгсөн учраас муу зам тавьдаг, авилга өгсөн учраас тендерийн ажил чанаргүй болдог.

 

Байгууллагууд төрдөө татвараа нуусан тайлан гаргаж өгдөг. Нуухаас ч өөр арга байхгүй. Учир нь ажил гүйлгээ нь анхан шатны баримтаар баталгаажигдсан байх ёстой. Гэтэл анхан шатны баримт бүрдүүлэх хэцүү. Авилгад өгсөн мөнгө нэг баримтгүй, тамга тэмдэггүй хувь хүмүүсээс авсан бараа ажил гүйлгээ бас баримтгүй. Үүнийг бүртгэж болохгүй. Бүртгэхгүй бол бодит гарсан зардал буурна. Зардал буурахаар ашиг өндөрсөнө. Ашиг өндөрсөхөөр татвар нэмэгдэнэ. Гэтэл бодит байдал дээр ашиг тийм ч сайн биш байдаг. Иймээс ашиг багатай ажиллачихаад өндөр татвар төлөхгүйн тулд борлуулалтаа нууна. Ингээд л далд эдийн засгийг хөгжүүлэхэд хүссэн ч эс хүссэн ч хувь нэмрээ оруулж эхэлнэ. Татвараа үнэнгээр тодорхойльё, тайлангаа үнэн гаргая гэж хүсэвч ингэж хясна. Тэгээд татварын шалгалт орж ирнэ. Ингэсэн байна, тэгсэн байна, торгоно гэнэ. Өндөр торгох гээд байвал авилга өгнө, авна. Ингэж л асуудал шийдэгддэг.

Авилга өгмөөргүй байдаг. Гэтэл байцаагч түшмэд өндөр торгох гээд байдаг. Торгуулахүй байя гэхээр ашиггүй шахуу ажиллачихаад хэтэрхий өндөр татвар төлөх гээд байдаг. Шалтгаан юунд байна гэхээр нөгөө авилга, нөгөө баримт бүрдүүлэхэд хэцүү ажил гүйлгээнүүд.

х

  1. Шудрага бус байдал бий болно.

Бизнесийг компани байгуулж хийж болно. Компани байгуулахгүйгээр ч хийж болно. Ялгаа нь юу вэ гэвэл: Компани байгуулахгүйгээр бизнес хийвэл Санхүү, татварын тайлан гаргахгүй байж болдог, бас татвар төлөхгүй байж болдог. Яагаад болдог гэхээр татварынхан хувь хүнийг тэр бүр шалгаад байдаггүй. Эндээс шудрага бус байдал бий болдог. Компани байгуулсан хүмүүс нь тайлан гаргаж татвар төлж хохирдог. Татвар төлдөг учраас ашгаа бодож барааныхаа үнийг нэмдэг. Харин компани байгуулаагүй хүмүүс нь татвар төлдөггүй учраас барааных нь үнэ нь хямд байдаг. Тиймээс борлуулалт нь компаниудынхаас илүү байдаг.

Ингээд хүмүүс хямд үнэтэй барааг авдаг. Гэтэл хямд үнэтэй бараанд нь падаан, пактур байдаггүй. НББ-ийн тухай хуулийн 7.7.-д “Анхан шатны баримтгүй ажил гүйлгээг бүртгэл, тайланд тусгахыг хориглоно.” гэж заасан байна. Иймд байгууллагууд баримтгүй ажил гүйлгээг бүртгэж болдоггүй. Болохгүй учраас 2 тайлан гаргадаг. 2 тайлан гаргадаг учраас татвараа нуудаг. Татвараа нуудаг учраас торгуульдаг, харин бага торгуулахын тулд авилга өгдөг.

р

Дүгнэлт:

Авилга буй дор далд эдийн засаг буй.

Далд эдийн засаг буй дор авилга буй.

 

 NEW LOGO 2013

Далд эдийн засаг байгаа цагт…
Эх сурвалж: http://sanhuu.mn/mn/17290/
Нийтлэл таалагдсан бол багахан хугацааг дараах линкээр орж сурталчилгаан дээр дарахад зориулаарай.
viva.mn- ийг дэмжих
Мэдээ таалагдаж байвал манай Facebook хуудсанд LIKE дараарай.
Далд эдийн засаг байгаа цагт…
Энэхүү нийтлэл нь зөвхөн нийтлэгчийн үзэл бодол, өмч болно. Контентийг зөвшөөрөлгүй хуулбарлахыг хориглоно.

0 Сэтгэгдэл



Сэтгэгдэл


Холбоотой нийтлэлүүд


Санал болгох