МЭДЭЭ НЭМЭХ  

Боолын ёсыг халаагүй орон

  • 25,723 уншсан
  • 12
  • 2015/07/07

Боолчлох ёсыг дэлхий даяараа аль эрт халсан гэж бид боддог. Гэтэл одоо хүртэл боол эзэмшдэг цорын ганц улс байдаг нь Мавритан аж. Араб-берберүүд 1000 гаруй жилийн өмнө Африкийн энэ хэсгийг булаан эзэлж уугуул иргэд болох негрүүдийг эрхшээлдээ оруулсан байна. Тэр цагаас хойш араб айл өрх бүр хэд хэдэн афромавританчууд буюу харатинчуудыг боолын журмаар эзэмших болжээ. Боолчууд хэдэн зуун жилийн турш нэг нэр бүлийн сурвалжит мавританчуудад үйлчилсээр ирсэн бөгөөд өмч хөрөнгө мэтээр үе дамжин өвлөгддөг аж. Тэд мал хариулахаас эхлээд байшин барилга барих мэт янз бүрийн хар бор ажил хийнэ.

Боолын зардалд сард 15 орчим доллар зарцуулагддаг гэдэг бөгөөд ашиг орлого нь түүнээс хавьгүй өндөр байх нь тодорхой. Хот суурин газрын боолчууд голдуу цэвэр ус зарж борлуулах ажил хийнэ. Хотын барилгын дөнгөж 40% нь ус дамжуулах хоолойтой, дээр нь Африкийн бүгчим халуунд үргэлж ам цангана. Иймээс боолууд өглөөнөөс орой болтол торхтой ус ачсан тэрэг түрэн шогшиж, өдөртөө 5-10 $ олдог нь эндэхийн ханшаар муугүй мөнгө аж. 

Боол үе дамжин өвлөгдөх тул төрсөн хүүхдүүд нь ч бас эзний өмч болно. Тэднийг зарж, бэлэглэж, инж, сүйнд өгч эсвэл өв залгамжлагчдаа үлдээсэн ч болно. Уламжлал ёсоор эр хүний хөрөнгө чинээг татвар эмсийнх нь тоогоор шинждэг. Одоогоор энэ улсад хүн амын 20% буюу 600 000 нь боол байдаг гэнэ.

Албан ёсоор боолын нийгмийг халсан нэртэй ч, энэ нь хоосон үг төдий аж. Тэр ч бүү хэл цагдаагийн газар хүртэл боолын ёсыг дэмжиж, эсэргүүцэн тэмцэгч нарыг шоронд хорих нь энгийн үзэгдэл. Олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлд “боол” гэдэг үг хэрэглэхийг хоригложээ. Энэ улсын түүхэнд боол эзэмшигч хариуцлага хүлээсэн тохиолдол цор ганц байдаг гэнэ.

Уг нь Мавританд боолын ёсыг халах оролдлого 3 ч удаа болжээ. Бүр 1905 онд колончлогчид боолыг ёсыг халсан хууль гаргаж, 1961 онд Мавританийн үндсэн хуулиар дээрх тунхаглалыг баталсан ч юу ч өөрчлөгдсөнгүй. 1978 онд ерөнхийлөгч Муктар Ульд Дадда энэ асуудлыг дахин хөндсөн боловч төрийн эргэлт болж юу ч өөрчлөх боломжгүй болов. 1981 онд засгийн газраас бүх боолчуудыг эрх чөлөөтэй хэмээн зарлажээ. Гэхдээ энэ нь маш их “цоорхой” хууль байсныг хэлэх хэрэгтэй. Адаглаж л хуулийн энэ заалтыг зөрчсөн этгээд ямар хариуцлага хүлээх нь тун бүрхэг, иймээс бүх зүйл хуучнаараа үлдэв.

2007 онд «Сайн сайхны төлөө боолын ёсыг халцгаая!» гэсэн сүржин уриа, татварыг хөнгөлөх, улсын төсвийн алдагдлыг багасгах гэсэн сайхан амлалт бүхий «Адиль» либерал намын лидер Сиди Ульд Шейх Абдаллахи берберийн элитүүдийн хүчтэй эсэргүүцлийг давж, ерөнхийлөгчийн сонгуульд яллаа. Тэрээр боолын хөдөлмөр ашигласан этгээдийг 10 жилээр шоронд хорих, 2-4 мянган доллараар (мавританы хэмжүүрээр энэ нь асар их мөнгө) торгох зэрэг хууль санаачилсан нь батлагджээ. Гэвч дахиад л цаасан дээр үлдсэн байна. Боолчуудаа алдахыг хүсээгүй сурвалжит язгууртнуудын турхирсан бослого хөдөлгөөн эхэлж, дахиад л төрийн эргэлт гарлаа. Энэ удаа засаг цэргийнхний хатуу гарт оров. Дээрх хуулийг зүгээр л мартаж орхижээ. Ямар ч байсан боол эзэмшигч нэг ч хүн хариуцлага хүлээсэнгүй. Де-факто боолын ёс дахиад л хүлээн зөвшөөрөгдөх нь тэр.


Сонирхолтой нь, боолчууд өөрсдөө ч эрх чөлөөтэй болохыг тэгтлээ их хүсэн дурладаггүй бололтой. Эцэг эх, эмээ өвөө, элэнц хуланц нь энэ гэр бүлд зүтгэж байсан гэдэг л тэднийг дасаж сурсан газарт нь хаддаг байж магадгүй юм. Түүнээс гадна эзний таалалд нийцүүлэн үйлчилснээр үхсэн хойноо диваажинд очих болно гэж үнэхээр итгэдэг аж. (Энэ үзэгдлийг шинжлэх ухаанд Том авгын синдром гэж нэрлэдэг) Ихэнх тохиолдолд боолчууд ерөөсөө л очих газар, оочих аягагүй байдаг аж. Эзэнгүй болсон боол амь зуухад хүндрэлтэй: тосгонд очиж хөлсний ажил хийнэ гэвэл бүтэхгүй, тэнд өөрийн нь боолчууд хангалттай, ядуу малчид, тариачид бусдад хөлс төлөх байтугай, өөрсдөө чадан ядан амьдардаг. Хүн амын 40% нь нэн ядуу, 30% нь ажилгүй энэ оронд эрх чөлөөний үнэ өлсгөлөнгөөр үхэхтэй дүйцэх биз. Иймээс олон боол заяа тавилантайгаа эвлэрч, эрх чөлөөг эсэргүүцдэг байна. 

Нийтлэл таалагдсан бол багахан хугацааг дараах линкээр орж сурталчилгаан дээр дарахад зориулаарай.
viva.mn- ийг дэмжих
Мэдээ таалагдаж байвал манай Facebook хуудсанд LIKE дараарай.
Боолын ёсыг халаагүй орон
Энэхүү нийтлэл нь зөвхөн нийтлэгчийн үзэл бодол, өмч болно. Контентийг зөвшөөрөлгүй хуулбарлахыг хориглоно.

12 Сэтгэгдэл


  • gazar doorho zov zartsuul 2015/10/23
    bid gazar doorho zov zartsuulahgui bol zuvhun unuu margaasha haraad teneg geree hiij baga bagaar ashigt maltmalaa uguud baival udahgui ee udahgui.. bugdiig n uhaj duusad bye bye Mongolia bno shdee!!!! ene uls turchid uneheer tolgoitoi, uhamsartai, undur bolovsroltoi yum bol zov shiidver zov huuli gargaasai.. unuu margaashiin heden $ yu yum be

    0 0 Хариу бичих
  • Зочин 2015/09/17
    Арабын-берберүүд гэж арабын хойгт байдаг оманууд биздээ ир хүчирхэг болж пакистан, хойд африкт хяналтаа тогтоож байсан.

    0 0 Хариу бичих
  • Зочин 2015/09/02
    Odoch bol bna ajlulj ajlulchhad barilga der sanhuu mungvv geregvi enei ter gej hudlaa hutsaj mungin uguhgvi ywdal zunduu bn enchin luwriin bolchlol ywagdad bnshde

    1 0 Хариу бичих
  • Зочин 2015/07/09
    Odoo booliin niigem haa saigui l baigaa shd arai bolowsrongui l bolson bolohoos. Urid n humuusiig tashuur, talh 2-oor boolchildog baisan bol odoo mongoor boolchildog bolson. Mongonii toloo humuus ogloo noiroo haramlan baij bosj buten odorjin mongotei hund bool met uilchilj baigaa bizdee.

    4 0 Хариу бичих
    • Зочин 2015/09/17
      Humuus teriig chin hussen bolohooroo hiij bga yum. Booliig bodvol ter humuus chin ajlaa tarchaad gertee harij bolno. haayaa mongooroo nargij tsengej bolno. Ogloo noiroo haramlan baij bosoj ntr chihshig unen dunkuu yumaa, tegej ajillaj baij l amidrana. Amjilt ruu yavna. Ugluu boskuu hevteech dee chi tegeed t1 yum yarih yum.

  • й 2015/07/08
    бид феодалзм д бгаа шүү дээ юун капитализм

    1 0 Хариу бичих
  • Монгол 2015/07/08
    Монголчууд бид газаргүй бол боол болно.Энэ бол харийнханы мөрөөдөл

    2 1 Хариу бичих
  • Зочин 2015/07/08
    Боолтой болох юмсан. Сайн хөдөлмөрлөвөл их мөнгөтэй болох аргууд ч байна л даа. Даанч би залхуу юм байгаан. Тиймээс хэдэн сайхан боолтой болчихвол ажиллуулаад мөнгийг ч хийж өгөхөөр л байна даа.

    4 2 Хариу бичих
  • Зочин 2015/07/08
    Ardchilsan orond erh cholootei amidrah hetsuu muuhai bgaa humuus hussen niigemdee ochood amidarch boloh ni bn shdee.tend az taarval booliin eznii huuhed bolj tordog azgui bol bool bolj tordog biz.

    0 2 Хариу бичих
  • Зочин 2015/07/08
    Manai erh choloo ardchilliig uzen yadagchdad yag tohirson niigem ni bn.erh choloog haraaj suuhaar tend ochood bool bolood amidarval yasan yum be.

    1 2 Хариу бичих
  • Зочин 2015/07/08
    АНУ тэргүүтэй "эрх чөлөөг" эрхэмлэгчид яагаад өнгөт хувьсгал хийхгүй бгаа юм бол? ашиггүй бололтой

    2 1 Хариу бичих
    • Зочин 2015/07/22
      Улс нь ядуу учраас тэднийг чөлөөлсөн ч яалаа чөлөөлөөгүй ч яалаа шүү дээ хаха


Сэтгэгдэл


Холбоотой нийтлэлүүд


Санал болгох